Bir tankın kaç litre aldığını ve içinde ne kadar sıvı kaldığını bilmek; yakıt ve su ikmalini planlamak, tank seçmek ya da sipariş vermek için gereklidir. Aşağıdaki hesaplayıcıyla dikdörtgen, dik silindir ve yatay silindir tankların toplam hacmini, ölçtüğünüz sıvı yüksekliğine göre içindeki sıvı miktarını ve doluluk tablosunu bulabilirsiniz.
Tank hacmi nasıl hesaplanır?
Tank hacmi, tankın iç ölçüleriyle hesaplanır. Ölçüler desimetre (dm) cinsinden alındığında sonuç doğrudan litre çıkar, çünkü 1 dm³ = 1 litre, 1 m³ = 1000 litredir. 1 cm = 0,1 dm ve 1 m = 10 dm olduğunu hatırlamak yeterlidir.
- Dikdörtgen tank: hacim = en × boy × yükseklik
- Dik silindir tank: hacim = π × D² ÷ 4 × yükseklik
- Yatay silindir tank: hacim = π × D² ÷ 4 × boy
Yatay tanktaki sıvı miktarı
Dikdörtgen ve dik silindir tanklarda sıvı miktarı, sıvı yüksekliğiyle doğru orantılıdır: tank yarı yüksekliğe kadar doluysa hacminin yarısı kadar sıvı vardır. Yatay silindir tanklarda kesit daire olduğu için bu oran değişir; orta seviyelerde her santimetre, dipteki veya tepedeki bir santimetreden daha fazla sıvıya karşılık gelir. Sıvı yüksekliği h ve tank yarıçapı r iken sıvının kesit alanı:
A = r² × arccos((r − h) ÷ r) − (r − h) × √(2 × r × h − h²)
Sıvı miktarı bu alanın tank boyuyla çarpımıdır. Hesaplayıcıdaki doluluk tablosunu, yatay bir tankta iskandil çubuğuyla ölçtüğünüz seviyeyi litreye çevirmek için kullanabilirsiniz.
Örnek hesaplar
- İç ölçüleri 100 × 50 × 80 cm olan dikdörtgen tank: 10 dm × 5 dm × 8 dm = 400 litre.
- Çapı 120 cm, yüksekliği 150 cm olan dik silindir tank: π × 12² ÷ 4 × 15 ≈ 1.696,5 litre.
- Çapı 100 cm, boyu 200 cm olan yatay silindir tank: π × 10² ÷ 4 × 20 ≈ 1.570,8 litre. Sıvı yüksekliği 25 cm iken tankta yaklaşık 307,1 litre vardır; tank, yüksekliğinin dörtte birine kadar dolu olmasına rağmen bu, hacminin yalnızca %19,6’sıdır.
- 1.000 litre su yaklaşık 1.000 kg, aynı hacimde motorin yaklaşık 840 kg gelir.
Sıvı yoğunlukları
| Sıvı | Yoğunluk (kg/L) |
|---|---|
| Su | 1,000 |
| Deniz suyu | 1,025 |
| Motorin | 0,820–0,845 (hesapta 0,840) |
Su için 1,000 kg/L alınmıştır; gerçek değer sıcaklığa göre biraz daha düşüktür. Deniz suyu için gemi hesaplarında yaygın olarak kullanılan 1,025 kg/L, motorin için TS EN 590 standardının 15 °C’deki 0,820–0,845 kg/L aralığından 0,840 kg/L kullanılmıştır. Sıcaklık arttıkça sıvılar genleşir ve aynı ağırlıktaki sıvı daha fazla yer kaplar. Listede olmayan bir sıvı için hesaplayıcıda “Diğer sıvı” seçeneğini seçip kendi yoğunluk değerinizi girebilirsiniz.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Hesap tankın iç ölçüleriyle yapılmalıdır; dış ölçüleri girerseniz sac kalınlığı kadar fazla hacim bulursunuz.
- Bombeli başlıklı tanklarda başlıkların hacmi bu hesaba dahil değildir; gövdenin düz kısmının boyunu girerseniz sonuç gerçek hacimden bir miktar az çıkar.
- İç perdeler, takviyeler, borular ve ısıtma serpantinleri tankın kullanılabilir hacmini azaltır.
- Gemilerde gövde biçimini izleyen tanklar basit geometrik şekillere uymaz; bu tanklar için geminin iskandil tablolarını kullanın. Geminin trim ve meyili de okunan seviyeyi etkiler.
- Tanklar genellikle ağzına kadar doldurulmaz; sıvının genleşmesi ve taşmanın önlenmesi için bir miktar boşluk bırakılır.
İmal ettiğimiz paslanmaz tank ve çelik tank çeşitlerini ürün sayfalarımızda inceleyebilirsiniz. Ağırlık hesapları için metal ağırlık hesaplayıcımızı da kullanabilirsiniz.