Gemi inşa sektöründe yatay merdiven, güverteler ve platformlar arasında eğimli olarak yerleştirilen, basamaklı ve tırabzanlı merdivenlere verilen addır. Gündelik dilde eğimli merdiven olarak da bilinir. “Yatay” ifadesi, bu merdivenleri dikey olarak yerleştirilen dik merdivenlerden ayırt etmek için kullanılır.
Kullanım Alanları
- Açık güverteler arasındaki geçişler ve köprüüstüne çıkışlar
- Yaşam mahallinin iç merdivenleri
- Makine dairesi, pompa dairesi ve ambar içi platform bağlantıları
- Tanker güvertelerindeki boru köprüsü ve kedi yolu çıkışları
- Kıyı tesislerinde ve fabrikalarda servis ve bakım merdivenleri
Yapısı
Yatay merdiven; iki yan taşıyıcı (yanak), bunların arasına yerleştirilen basamaklar ve bir ya da iki yandaki tırabzanlardan oluşur. Yanaklar genellikle lama, U profil veya bükülmüş sacdan yapılır. Basamaklar kullanım yerine göre farklı tiplerde olabilir:
- Baklava desenli sac basamaklar: Kapalı yüzeyli, kaymaz desenli basamaklardır; iç mekânlarda ve alttaki alana su veya kir damlamasının istenmediği yerlerde tercih edilir.
- Galvanizli ızgara basamaklar: Açık gözenekli yapıları sayesinde su ve yağ tutmaz; açık güvertelerde ve makine dairelerinde yaygındır.
- Kapalı (rıhtlı) basamaklar: Yaşam mahallinin iç merdivenlerinde, basamakların arası sacla kapatılarak daha düzgün bir görünüm sağlanır.
Eğim ve Ölçüler
Gemilerde yer sınırlı olduğundan gemi merdivenleri, kara yapılarındaki merdivenlere göre genellikle daha dik yapılır. Eğim, basamak genişliği ve basamaklar arası yükseklik; merdivenin nerede ve ne sıklıkla kullanılacağına ve tabi olunan klas ve bayrak devleti kurallarına göre belirlenir. Merdivenin her iki yanında tırabzan bulunması, özellikle geminin yalpa yaptığı durumlarda güvenli kullanım için önemlidir. Kaçış yolu olarak kullanılan merdivenlerde genişlik ve eğim gibi ölçüler ayrıca uluslararası kurallarla düzenlenir.
Malzeme
En yaygın malzeme, astar ve son kat boya ile korunan karbon çeliğidir. Kimyasal tankerlerin kargo tankları gibi korozyon riskinin yüksek olduğu yerlerde paslanmaz çelik, ağırlığın önemli olduğu alüminyum teknelerde ise alüminyum yatay merdivenler kullanılır. Basamaklar galvanizli ızgaradan seçildiğinde, yanaklar boyalı çelik olsa bile basamakların korozyon dayanımı artar.
Montaj
Yatay merdivenler üst ve alt uçlarından güverteye, sahanlığa veya platforma cıvatalı ya da kaynaklı olarak bağlanır. Cıvatalı bağlantı, bakım ve değişim sırasında kolaylık sağlar. Merdivenin üst çıkışında tutunma için uzatılmış tırabzanlar bulunması kullanıcı güvenliğini artırır.