Yangın damperi, havalandırma kanallarının içine yerleştirilen ve kapatıldığında kanaldaki hava akışını keserek yangının ve dumanın kanal yoluyla bir bölmeden diğerine yayılmasını önleyen kapama elemanıdır. Gemilerde makine dairesi, yaşam mahalli, mutfak, depo ve diğer bölmelerin havalandırma kanallarında kullanılır. Baca ve havalandırma şaftlarında kullanılan tipleri sektörde “baca damperi” olarak da anılır.
Çalışma Prensibi
Damper, flanşlı bir gövde ve bu gövdenin içinde bir mil etrafında dönen bir kapaktan (klape) oluşur. Kapak kanal ekseniyle paralel konumdayken hava akışına izin verir; döndürülerek kanal kesitine dik konuma getirildiğinde kanalı kapatır. Kapak, gövdenin dışındaki bir kolla elle, uzaktan kumandalı bir mekanizmayla ya da belirli bir sıcaklıkta eriyen bir sigorta elemanı aracılığıyla otomatik olarak kapatılabilir. Kolun konumu, damperin açık mı kapalı mı olduğunu dışarıdan gösterir.
Kurallar
SOLAS Sözleşmesi’nin yangından korunmaya ilişkin kuralları, havalandırma kanallarının “A” sınıfı bölmelerden geçtiği yerlerde yangın damperleri bulunmasını ve havalandırma sistemlerinin ana giriş ve çıkış ağızlarının yangın durumunda kapatılabilmesini ister. Damperlerin yeri, tipi ve kumanda şekli; geminin türüne, kanalın boyutuna ve geçtiği bölmenin yangın sınıfına göre belirlenir. Bu amaçla kullanılan damperlerin onaylı tasarımlar olması gerekir.
Yapısı
- Gövde: Kanal ölçüsüne uygun silindirik veya dikdörtgen kesitli çelik gövdedir. Uçlarında kanal bağlantısı için flanşlar bulunur.
- Kapak (klape): Gövde içinde dönen ve kapatıldığında kanalı tıkayan disk veya levhadır.
- Mil ve yataklar: Kapağın dönmesini sağlar; korozyona dayanıklı malzemeden seçilir.
- Kumanda kolu ve konum göstergesi: Damperin elle kapatılmasını ve konumunun izlenmesini sağlar.
- Emniyet zinciri veya kilit: Kolu açık veya kapalı konumda sabitler.
Ölçüler
Yangın damperleri, bağlı oldukları kanalın çapına göre küçük çaplardan (örneğin DN 300) çok büyük çaplara (örneğin DN 1000 ve üzeri) kadar üretilir. Gövde boyu genellikle kanal çapına göre belirlenir; bağlantı flanşları sistemdeki diğer kanal elemanlarıyla uyumlu olacak şekilde hazırlanır.
Malzeme ve Bakım
Damperler karbon çeliğinden veya paslanmaz çelikten üretilir; standart olarak astar boyalı, isteğe göre son kat boyalı teslim edilir. Damperin her an kapatılabilir durumda olması için mil ve yatakların düzenli olarak kontrol edilmesi ve kapağın açılıp kapatılarak denenmesi gerekir. Uzun süre hareket ettirilmeyen damperler paslanarak sıkışabilir.