Pulluk çapa, tırnağının biçimi tarım pulluğunun saban demirine benzediği için bu adı alan, tek tırnaklı bir sürüklemeli gömülme çapasıdır. Uluslararası literatürde “plough” veya “plow anchor” olarak bilinir. Özellikle yatlarda, gezi teknelerinde ve küçük ticari teknelerde yaygın olarak kullanılır; kum, çamur ve çakıllı zeminlerde iyi tutunma sağlar.
Tarihçe
İlk modern pulluk çapa, 1930’lu yıllarda İngiltere’de geliştirilen ve CQR adıyla bilinen mafsallı modeldir. CQR’da şaft tırnağa bir mafsalla bağlanır; bu sayede çapa, çekme yönü değiştiğinde tırnağın açısını uyarlayabilir. 1980’li yıllarda geliştirilen Delta tipi pulluk çapalar ise mafsalsız, sabit şaftlı yapıdadır. Sabit şaftlı pulluk çapalarda ağırlığın tırnağın ucunda yoğunlaştırılması, çapanın tabana düştüğünde doğru konuma gelmesini ve gömülmesini kolaylaştırır.
Çalışma Prensibi
Pulluk çapa tabana düştüğünde tırnağının sivri ucu zemine dalar. Zincir çekildikçe tırnak, pulluğun toprağı yarması gibi zemine gömülür ve tutunur. Çapa ne kadar derine gömülürse tutma gücü o kadar artar. Rüzgâr ya da akıntı yön değiştirdiğinde çapa, tabandan tamamen kopmadan yeni yöne dönebilir.
Yapısı
- Tırnak: İki yana doğru açılan, ortası sırtlı ve ucu sivri tek bir gövdedir.
- Şaft: Tırnağa sabit veya mafsallı olarak bağlanan uzun gövdedir; ucunda zincir bağlantı gözü bulunur.
- Uç ağırlığı: Tırnağın ucundaki kalın veya dolu bölüm, çapanın doğru konuma gelmesine yardımcı olur.
Avantajları
- Kum, çamur ve çakılda güvenilir tutunma
- Tekne baş makarasında kolay stoklama; birçok modelde baş makarasından kolayca denize inebilme
- Yön değişimlerinde yeniden tutunma kabiliyeti
Malzeme ve Yüzey
Pulluk çapalar çelikten dövme, döküm veya kaynaklı konstrüksiyon olarak üretilir ve genellikle sıcak daldırma galvaniz ile korunur. Yatlarda görünüm ve korozyon dayanımı için paslanmaz çelik pulluk çapalar da tercih edilir.
Seçim
Çapa ağırlığı teknenin boyuna, deplasmanına, rüzgâr alan yüzeyine ve demirlenecek bölgenin koşullarına göre seçilir. Üreticilerin tekne boyuna göre önerdiği ağırlık tabloları başlangıç noktası olarak kullanılabilir; sert hava koşullarında demirlenecek teknelerde bir üst ağırlığın tercih edilmesi yaygın bir uygulamadır.