Paslanmaz tutamak, duvar, perde veya merdiven yanaklarına braketlerle sabitlenen ve kullanıcıların yürürken ya da merdiven inip çıkarken tutunmasını sağlayan paslanmaz çelik el borusudur. Gemilerde koridorlarda, merdivenlerde, köprüüstünde ve kapı çevrelerinde; yatlarda ise güvertede ve kabin içlerinde yaygın olarak kullanılır. Denizcilikte el tutamağı veya el borusu olarak da anılır.
Gemilerde Neden Önemlidir?
Bir gemi denizde yalpa (yana yatma) ve baş-kıç vurma hareketleri yapar. Bu hareketler, özellikle kötü hava koşullarında koridorlarda yürümeyi ve merdiven kullanmayı zorlaştırır. Tutamaklar personelin ve yolcuların dengesini korumasına, düşme ve çarpma kazalarının önlenmesine yardımcı olur. Yolcu gemilerinde kaçış yolları boyunca tutamak bulunması da uluslararası güvenlik kurallarının konusudur.
Yapısı
- El borusu: Elle rahatça kavranabilen, genellikle yuvarlak kesitli paslanmaz çelik borudur.
- Braketler: Boruyu duvardan veya perdeden belirli bir mesafede tutan ve elin boru ile duvar arasından rahatça geçmesini sağlayan bağlantı parçalarıdır. Ahşap veya dekoratif paneller üzerine montaj için flanşlı ve gizli bağlantılı modeller kullanılır.
- Uç parçaları: Borunun uçları, giysi ve el takılmasını önlemek için duvara doğru kıvrılarak ya da kapakla kapatılarak bitirilir.
Uygulama Alanları
- Yaşam mahalli koridorları ve merdivenleri
- Köprüüstünde (kaptan köşkü) pencere önleri ve konsol çevreleri
- Makine kontrol odaları ve kapı yanları
- Yatlarda kabin içleri, banyolar ve güverte
- Hastane, otel ve kamu binalarında erişilebilirlik tutamakları
Malzeme ve Yüzey
Tutamaklar deniz ortamına dayanıklı paslanmaz çelik kalitelerinden üretilir. Yüzey ayna parlatma veya saten olarak bitirilebilir. Ayna parlatma yüzey, kolay temizlenmesi ve şık görünümü nedeniyle yaşam mahallerinde ve yatlarda tercih edilir. Kaynak dikişlerinin taşlanıp parlatılması hem görünüm hem de korozyon direnci açısından önemlidir.
Montajda Dikkat Edilenler
Tutamakların yüksekliği kullanım alanına göre belirlenir; merdivenlerde basamak burnu hizasından ölçülerek merdiven eğimi boyunca sabit tutulur. Braket aralıkları, borunun yük altında esnemeyecek şekilde seçilir. Merdivenlerde tutamağın merdivenin başından sonuna kadar kesintisiz devam etmesi güvenliği artırır.