Panama loçası, Panama Kanalı’ndan geçecek gemilerde bulunması gereken ölçü ve dayanıma sahip, kapalı tip halat kılavuzudur (loça). Uluslararası literatürde “Panama chock” olarak bilinir. Kanal geçişi sırasında gemiler, kilitlerde raylar üzerinde hareket eden lokomotiflere bağlanan çelik tellerle veya römorkörlerle yönlendirilir. Bu tel ve halatlar gemiye Panama loçalarından geçirilir.
Neden Gereklidir?
Panama Kanalı’nın kilitlerinde gemiler çok dar bir alanda ve büyük kuvvetlerle hareket ettirilir. Teller ve halatlar gemiden yukarı ve aşağı doğru farklı açılarla çıkar. Kapalı tip ve geniş yarıçaplı loçalar, telin her açıda güvenle geçmesini ve yerinden fırlamamasını sağlar. Panama Kanalı İdaresi, kanaldan geçecek gemilerin bu amaçla belirli sayıda, belirli konumlarda ve belirli dayanımda loçalara sahip olmasını şart koşar.
Standartlar
Panama loçalarının tipleri, ölçüleri, malzemeleri, yapım ve işaretleme gereklilikleri ISO 13728 standardında tanımlanmıştır. Bu standarda göre üretilen loçalar hem normal bağlama ihtiyaçlarını hem de Panama Kanalı gereksinimlerini karşılar ve kanal kilitlerinde bağlama için uygundur. Panama loçaları, sağlam yapıları nedeniyle Panama Kanalı’ndan geçmeyen gemilerde de genel amaçlı kapalı loça olarak sıklıkla kullanılır.
Yapısı ve Çeşitleri
- Döküm Panama loçaları: Tek parça döküm çelikten üretilir; iç yüzeyi geniş yarıçaplı ve pürüzsüzdür.
- Kaynaklı Panama loçaları: Kalın levhalardan kesilip bükülerek ve kaynakla birleştirilerek imal edilir.
- Makaralı tipler: Halatın geçtiği açıklığın çevresinde dikey ve yatay makaralar bulunan tasarımlardır. Makaralar dönerek halattaki sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır.
- Borda ve güverte tipleri: Loça, gemi bordasına veya küpeşteye gömülü olarak ya da güverte üzerine yerleştirilebilir.
Montaj ve Bakım
Panama loçaları, aktardıkları yüklerin gemi yapısına güvenle iletilmesi için uygun takviyelerle bordaya veya güverteye kaynatılır. Loçanın güvenli çalışma yükü üzerine işaretlenir ve geminin bağlama-çekme düzeni planında gösterilir. Makaralı tiplerde makaraların serbestçe dönmesi için yatakların düzenli olarak yağlanması ve kontrol edilmesi gerekir; dönmeyen bir makara, sabit bir yüzey gibi halatın aşınmasına yol açar.