Mantarbaş manika, gemilerde kapalı bölmelerin havalandırılması için güverteye yerleştirilen, mantar biçimli bombeli bir başlığa sahip havalandırma ağzıdır. Uluslararası literatürde “mushroom ventilator” olarak bilinir. Başlığın geniş ve bombeli yapısı yağmur ve deniz suyunun havalandırma borusuna doğrudan girmesini önlerken, başlığın altındaki aralıktan hava giriş ve çıkışına izin verir.
Ne İşe Yarar?
Gemilerde depolar, kumanyalıklar, boya ambarları, zincirlikler, boşluklar ve bazı servis alanları sürekli havalandırılmalıdır. Havalandırma nem birikmesini, küf ve korozyonu, zararlı gazların toplanmasını önler. Mantarbaş manikalar, fan gerektirmeyen doğal havalandırma için basit ve dayanıklı bir çözümdür.
Yapısı
- Gövde borusu: Güverteye kaynatılan veya flanşla bağlanan dikey borudur.
- Mantar başlık: Borunun üzerinde bombeli bir kep şeklindedir; hava, başlık ile gövde arasındaki aralıktan geçer.
- Kapama düzeni: Başlığın içinde, dişli bir mil ile aşağı indirilip kaldırılabilen bir iç kapak bulunur. Kötü havada veya yangın durumunda bu kapak indirilerek havalandırma kapatılır. Mil genellikle galvanizli veya paslanmaz çelikten yapılır.
- Tel kafes: Bazı tasarımlarda böcek ve yabancı cisim girişini önlemek için başlığın içine tel kafes konur.
Kurallar
Açık güvertedeki havalandırma ağızlarının yüksekliği ve kapama düzenleri, Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi (Load Line) ve klas kuruluşlarının kurallarıyla belirlenir. Ayrıca yangın durumunda havalandırma ağızlarının dışarıdan kapatılabilmesi, SOLAS’ın yangından korunmaya ilişkin kurallarının bir gereğidir. Mantarbaş manikaların kapama düzeni bu ihtiyaçlara cevap verir.
Malzeme ve Yüzey İşlemleri
Mantarbaş manikalar genellikle karbon çeliğinden üretilir ve standart olarak astar boyalı teslim edilir; isteğe göre son kat boya ya da sıcak daldırma galvaniz uygulanır. Yatlarda ve korozyon riskinin yüksek olduğu yerlerde paslanmaz çelik manikalar tercih edilir. Boru çapı ve boyu, havalandırılacak bölmenin hacmine ve gereken hava değişimine göre belirlenir.
Bakım
İç kapağın milinin paslanmaması ve kolayca hareket etmesi için düzenli olarak yağlanması önemlidir. Başlığın altındaki hava yolunun tıkanmaması ve tel kafesin temiz tutulması, havalandırmanın verimini korur.