Döner merdiven, basamakları merkezi bir dikme (kolon) etrafında sarmal biçimde dizilen ve dar alanlarda katlar arasında geçiş sağlayan merdiven türüdür. Spiral merdiven veya helezon merdiven olarak da anılır. Kapladığı alanın küçük olması nedeniyle gemilerde, endüstriyel tesislerde ve binalarda, düz bir merdivenin sığmadığı yerlerde tercih edilir.
Yapısı
- Merkez kolon: Basamakların bağlandığı ve merdivenin ana taşıyıcısı olan boru veya dolu profildir. Alt ve üst uçlarından zemine ve üst döşemeye sabitlenir.
- Basamaklar: Merkez kolondan dışa doğru genişleyen, kama biçimli basamaklardır. Baklava desenli sac, galvanizli ızgara veya kaymaz kaplamalı levhadan yapılabilir.
- Dış tırabzan: Basamakların dış uçlarını takip eden, sarmal biçimde bükülmüş el borusu ve dikmelerden oluşur.
- Sahanlık: Merdivenin üst çıkışında, kata geçişi sağlayan düz bir platform bulunur.
Gemilerde Kullanımı
Gemilerde döner merdivenler en çok makine dairesinde, farklı seviyelerdeki platformlar arasında, kontrol odası çıkışlarında ve sınırlı alana sahip ara katlarda kullanılır. Basamaklar çoğunlukla kaymaz sac veya galvanizli ızgaradan seçilir. Gemi hareketleri ve makine titreşimleri dikkate alınarak merkez kolonun ve basamak bağlantılarının yeterli rijitlikte olması gerekir.
Yangın Merdiveni Olarak Kullanımı
Döner merdivenler binaların dış cephelerinde yangın merdiveni olarak da yaygın biçimde kullanılır. Bu uygulamalarda merdivenin genişliği, basamak ölçüleri ve tırabzan yüksekliği ilgili yangın yönetmeliklerine ve standartlara uygun olacak şekilde tasarlanır. Dış ortamda kullanılan çelik yangın merdivenleri korozyona karşı genellikle sıcak daldırma galvaniz ile korunur; basamaklar ise kar ve yağmur suyunu tutmayan ızgara tipinde seçilir.
Avantajları
- Çok küçük bir taban alanında katlar arası bağlantı sağlar.
- Modüler yapısı sayesinde parçalar halinde taşınıp yerinde monte edilebilir.
- İşlevsel olduğu kadar estetik bir çözüm sunar; paslanmaz çelik veya boyalı versiyonları iç mimaride de kullanılır.
Dikkat Edilecek Noktalar
Döner merdivenlerde basamakların kolona yakın iç kısmı dar olduğundan, merdivenin dış tarafının kullanılması daha güvenlidir. Bu nedenle basamak genişliği, merdiven çapı ve basamak yüksekliği kullanım yoğunluğuna göre dikkatle belirlenir. Yük taşınması gereken veya yoğun kullanılan noktalarda döner merdiven yerine düz eğimli merdivenler tercih edilebilir.