Diyafram duvar grabı, zemin içinde betonarme perde duvar (diyafram duvar) inşa etmek için dar ve derin hendekler kazan, iki çeneli kepçe biçimindeki kazı aracıdır. Uluslararası literatürde “diaphragm wall grab” veya “clamshell” olarak bilinir; sektörde kısaca “grap” olarak da anılır. Paletli bir vince asılarak çalışır; hidrolik ya da halatla kumanda edilen mekanik tipte olabilir.
Diyafram Duvar Nedir?
Diyafram duvar; derin kazıların çevresinde zemini ve yeraltı suyunu tutmak, aynı zamanda yapının kalıcı bodrum duvarı veya temel elemanı olarak kullanılmak üzere yerinde inşa edilen betonarme perdedir. Duvar paneller halinde inşa edilir: her panel için grabla bir hendek kazılır, kazı süresince hendek bentonit süspansiyonuyla dolu tutularak çeperlerin göçmesi önlenir, ardından donatı kafesi yerleştirilir ve beton dökülür. Metro istasyonlarında, derin bodrumlarda, otopark yapılarında ve liman yapılarında yaygın olarak kullanılır.
Yapısı
- Gövde: Grabın ağırlığını ve yönlendirme yüzeylerini taşıyan, uzun ve dikdörtgen kesitli ağır çelik yapıdır. Gövdenin ağırlığı çenelerin zemine girmesine yardımcı olur.
- Çeneler: Hendek genişliğine uygun genişlikte, ucunda kesici dişler bulunan iki kepçedir; kapanırken zemini keserek içlerine alır.
- Kapama mekanizması: Hidrolik grablarda çeneler hidrolik silindirlerle, mekanik grablarda ise vinç halatları ve makaralarla kapatılır.
- Yönlendirme elemanları: Grabın hendek içinde düşey konumda kalmasını sağlar; bazı hidrolik grablarda düşeylik ölçüm ve düzeltme sistemleri bulunur.
Hidrolik ve Mekanik Grablar
Hidrolik grablar çeneleri güçlü silindirlerle kapattığı için sert zeminlerde daha etkili kazı yapar ve hassas düşeylik kontrolü sağlar. Mekanik grablar ise daha basit yapıları ve düşük bakım ihtiyaçlarıyla öne çıkar. Seçim zemin koşullarına, kazı derinliğine ve proje gereksinimlerine göre yapılır.
İmalat ve Malzeme
Grablar büyük darbe ve aşınma yüklerine maruz kalır. Bu nedenle gövde ve çeneler yüksek mukavemetli ve aşınmaya dayanıklı çeliklerden imal edilir; kesici kenarlara sert dolgu kaynağı uygulanır ve değiştirilebilir dişler kullanılır. Grabın ağırlık dağılımı ve gövde düzgünlüğü, kazılan hendeğin düşeyliğini doğrudan etkiler.
Kullanım Alanları
- Diyafram duvar inşaatı
- Barret kazıklar
- Sızdırmazlık perdeleri
- Derin temel ve iksa sistemleri