Çekiç kızağı, kazık çakma işlerinde kazık çekicinin ve kazığın üzerinde düşey (veya istenen eğimde) hareket ettiği, uzun ve rijit çelik kılavuz yapıdır. Uluslararası literatürde “leader” veya “lead” olarak bilinir; sektörde kazık çakma kulesi veya lider olarak da anılır. Genellikle paletli bir vince veya özel bir kazık çakma makinesine bağlanır; üst ucundaki makara grubu üzerinden geçen halatlarla çekiç ve kazık kızak boyunca kaldırılıp yönlendirilir.
Ne İşe Yarar?
Kazık çakma sırasında kazığın ve çekicin aynı eksende kalması büyük önem taşır. Eksen kaçıklığı, kazığın eğri çakılmasına, kazık başının hasar görmesine ve çekiç enerjisinin verimsiz aktarılmasına yol açar. Çekiç kızağı, boyunca uzanan kılavuzlar sayesinde çekici ve kazığı doğru konumda ve doğru eğimde tutar. Böylece kazık planlanan yere ve açıya hassas biçimde çakılır.
Yapısı
- Gövde: Kutu kesitli veya kafes yapıda, uzun ve rijit bir çelik kirişten oluşur.
- Kılavuz rayları: Gövde boyunca uzanan ve çekicin üzerinde kaydığı raylardır.
- Baş makara grubu: Kızağın üst ucundaki makaralar, çekicin ve kazığın kaldırılmasında kullanılan halatları yönlendirir.
- Bağlantı noktaları: Kızağın vince veya makineye bağlandığı mafsallar ve destek kollarıdır; kızağın eğiminin ayarlanmasını sağlar.
- Alt ayak: Kızağın zemine oturan ve kazığı alt kısmından yönlendiren bölümüdür.
Çeşitleri
- Asılı kızaklar: Vinç bomuna asılarak kullanılır.
- Sabit bağlantılı kızaklar: Vincin veya makinenin gövdesine destek kollarıyla bağlanır; daha hassas eğim kontrolü sağlar.
- Ekli kızaklar: Taşıma kolaylığı için birden fazla parçadan oluşur ve sahada birleştirilir.
İmalat ve Malzeme
Çekiç kızakları; çekicin darbe titreşimlerine, kazığın ağırlığına ve rüzgâr yüklerine dayanacak şekilde yüksek mukavemetli çelikten imal edilir. Kılavuz raylarının düz ve paralel olması, çekicin kızak boyunca sorunsuz hareket etmesi için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle imalatta ölçü hassasiyeti ve kaynak sırasında çarpılmanın önlenmesi önemlidir.
Kullanım Alanları
- Çelik, betonarme ve ahşap kazık çakımı
- Palplanş (çelik perde) çakımı
- Liman, iskele ve kıyı yapıları
- Köprü ve viyadük temelleri