Bağlama babası, gemilerde ve rıhtımlarda halatların bağlanması ve volta edilmesi (sarılarak tutturulması) için kullanılan, güverteye sağlam şekilde bağlanmış dikey silindirik bağlama elemanıdır. Denizcilikte kısaca “baba” olarak anılır. Gemilerde çoğunlukla ortak bir taban üzerinde yan yana iki silindirden oluşan çift baba tipinde kullanılır; uluslararası literatürde “bollard” veya “bitts” olarak bilinir.
Ne İşe Yarar?
Bir gemi limana yanaşırken veya bir şamandıraya ya da başka bir gemiye bağlanırken, bağlama halatları baba üzerine sekiz biçiminde sarılarak tutturulur. Baba, halattaki çekme kuvvetini gemi yapısına aktarır. Römorkaj sırasında yedekleme halatları da babalara bağlanabilir. Bu nedenle babalar, halatlardan gelebilecek büyük yükleri güvenle taşıyabilecek şekilde boyutlandırılır.
Yapısı
- Silindirler (gövde): Çelik borudan veya bükülmüş sacdan yapılır. Halatın yukarı kaymasını önlemek için üst kısımlarında genişleyen bir kenar veya kapak bulunur.
- Taban levhası: Silindirlerin kaynatıldığı ve babanın güverteye bağlandığı kalın levhadır.
- Güverte altı takviyesi: Babanın aktardığı yükleri gemi yapısına dağıtmak için güverte altına takviye levhaları ve kirişler yerleştirilir.
Çeşitleri
- Çift baba: Ortak taban üzerinde iki silindirden oluşur; en yaygın tiptir.
- Tek baba: Tek silindirden oluşur; küçük teknelerde, rıhtımlarda ve özel yerleşimlerde kullanılır.
- Haç baba ve koç boynuzu: Silindire yatay çıkıntılar eklenmiş ya da yatay biçimli bağlama elemanlarıdır; küçük teknelerde ve yatlarda yaygındır.
- Döküm ve kaynaklı babalar: Babalar döküm çelikten veya kaynaklı çelik konstrüksiyondan üretilebilir.
Standartlar ve İşaretleme
Deniz gemileri için kaynaklı çelik babalara yönelik ISO 13795 gibi uluslararası standartlar bulunmaktadır; bu standartlar babaların ölçülerini, malzemelerini ve dayanımlarını tanımlar. SOLAS kuralları da gemilerdeki bağlama ve çekme donanımının güvenli çalışma yükünün (SWL) donanım üzerinde işaretlenmesini ve geminin bağlama-çekme düzeni planında gösterilmesini ister.
Malzeme ve Bakım
Babalar genellikle karbon çeliğinden üretilir ve gemi boya sistemiyle korunur. Yatlarda ve küçük teknelerde paslanmaz çelik babalar tercih edilir. Silindirlerin halatla temas eden yüzeylerinin pürüzsüz tutulması, halatların aşınmasını azaltır. Babaların kaynak bağlantıları ve güverte takviyeleri, periyodik denetimlerde çatlak ve korozyon açısından kontrol edilir.