Volanlı kaporta, kapağın ortasında bulunan bir volan (el çarkı) çevrildiğinde bütün sıkıştırma noktalarının aynı anda açılıp kapandığı, hızlı açılır tipte güverte kapağıdır. Uluslararası literatürde “quick acting hatch” olarak bilinir. Volan kapağın hem üst hem de alt tarafından kumanda edilebildiği için bu kaportalar özellikle acil kaçış yollarında tercih edilir. Kapalı konumda conta sayesinde su ve hava koşullarına karşı sızdırmazlık sağlar.
Çalışma Prensibi
Kapağın merkezindeki volan, kapağın altındaki bir mekanizmaya bağlıdır. Volan çevrildiğinde kollar aracılığıyla kapağın kenarlarındaki sıkıştırma takozları aynı anda hareket eder ve ağzın (coaming) altındaki kamalara oturur ya da onlardan kurtulur. Böylece tek bir hareketle kapak kilitlenir veya açılır. Bu yapı, birden fazla kelebek somunun tek tek gevşetilmesini gerektiren kapaklara göre çok daha hızlıdır.
Acil Kaçış Kaportası Olarak Kullanımı
Gemilerde makine dairesi, pompa dairesi ve benzeri kapalı bölmelerden acil durumda dışarı çıkış için ikinci bir kaçış yolu bulunması uluslararası kuralların gereğidir. Kaçış kaportaları içeriden ve dışarıdan hızla açılabilmeli, açık konumda sabitlenebilmeli ve bir kişinin geçişine yetecek açıklığa sahip olmalıdır. Volanlı kaportalar bu amaçla yaygın olarak kullanılır. Kaçış yolu olarak işaretlenen kaportaların önünde engel bulunmaması ve düzenli olarak denenmesi önemlidir.
Yapısı
- Güverteye kaynatılan ağız (coaming)
- Çelik veya alüminyum kapak
- Merkezi volan ile iç ve dış kumanda elemanları
- Sıkıştırma takozları ve bağlantı kolları
- Kauçuk conta
- Kapağın açılmasını kolaylaştıran yay veya karşı ağırlık düzeni
- Kapağı açık konumda tutan emniyet kilidi
Malzeme
Kaportalar çoğunlukla karbon çeliğinden üretilip astar ve son kat boyayla korunur. Volan ve mil gibi parçaların paslanmaz çelikten yapılması, korozyona karşı dayanımı ve mekanizmanın uzun süre sorunsuz çalışmasını sağlar. Alüminyum teknelerde alüminyum kaportalar kullanılır.
Kullanım Alanları
- Makine dairesi ve pompa dairesi acil kaçış yolları
- Güverte altı bölmelere ve boşluklara erişim
- Römorkör, iş teknesi ve askeri teknelerde güverte geçişleri
- Yatlarda ve yolcu teknelerinde servis erişimleri
Kaportaya belirli bir su derinliğinde etki eden basıncı ve toplam kuvveti su basıncı hesaplayıcımızla bulabilirsiniz.