Su geçmez kapı, kapalı konumdayken suyun bir bölmeden diğerine veya dış ortamdan iç mekâna geçmesini önleyecek şekilde tasarlanmış, contalı ve sıkıştırma mekanizmalı çelik kapıdır. Gemilerde perdelerdeki geçişlerde, üst bina ve güverte binası girişlerinde, makine dairesi ve ambar erişimlerinde kullanılır. Su geçirmez kapı olarak da adlandırılır.
Su Geçmez ve Hava Koşullarına Dayanıklı Kapılar
Denizcilikte iki kavram birbirinden ayrılır:
- Su geçmez (watertight) kapılar: Geminin su geçmez perdelerinde bulunur. Bir bölmeye su dolması durumunda suyun diğer bölmelere ilerlemesini, belirli bir su basıncı altında bile engeller. Geminin hasar durumunda yüzerliğini ve dengesini koruyabilmesi için hayati önem taşır.
- Hava koşullarına dayanıklı (weathertight) kapılar: Üst bina ve güverte binalarının açık güverteye açılan girişlerinde kullanılır; deniz ve hava koşullarında suyun içeri girmesini önler.
Hangi tip kapının nerede kullanılacağı ve kapı eşiklerinin yüksekliği gibi ayrıntılar SOLAS, Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi (Load Line) gibi uluslararası kurallar ile klas kuruluşlarının kurallarıyla belirlenir.
Yapısı
- Kapı kanadı: Çelik sacdan yapılır ve takviyelerle güçlendirilir; köşeleri gerilme yığılmasını önlemek için yuvarlatılır.
- Kasa (çerçeve): Perdeye kaynatılan ve kapının oturduğu sağlam çerçevedir.
- Conta: Kapı kanadındaki kanala yerleştirilen kauçuk conta, kasadaki oturma kenarına bastırılarak sızdırmazlık sağlar.
- Sıkıştırma kolları: Kapıyı kasaya bastıran kilitleme elemanlarıdır; yaygın olarak altı noktadan sıkıştırma kullanılır.
- Menteşeler (mezarnalar): Kapının açılıp kapanmasını sağlar.
Kilitleme Sistemleri
- Merkezi kumandalı (hızlı açılır) kapılar: Tek bir kol veya volan çevrildiğinde bütün sıkıştırma noktaları aynı anda açılıp kapanır. Kapının iki taraftan da kumanda edilebilmesi, acil durumlarda hızlı geçiş sağlar.
- Bağımsız kilitlemeli kapılar: Her sıkıştırma kolu ayrı ayrı açılıp kapatılır. Daha basit bir mekanizmadır ve az kullanılan geçişlerde tercih edilir.
- Camlı kapılar: Kanadında dayanıklı lomboz camı bulunan kapılardır; kapıyı açmadan diğer tarafın görülmesini sağlar.
Test ve Bakım
Su geçmez kapıların sızdırmazlığı, imalattan sonra hortum testi gibi yöntemlerle kontrol edilir: kapı kapalıyken conta hattına basınçlı su püskürtülür ve diğer taraftan sızıntı olup olmadığı izlenir. Gemide de contalar, sıkıştırma kolları ve menteşeler periyodik olarak kontrol edilir. Aşınmış veya üzerine boya sürülmüş contalar sızdırmazlığı bozabileceğinden düzenli bakım önemlidir.
Kullanım Alanları
Su geçmez kapılar ticari gemilerde, askeri gemilerde, yatlarda ve römorkörlerde kullanılır. Benzer prensiplerle çalışan kapılar arıtma tesisleri, pompa istasyonları ve taşkın riski bulunan kara tesislerinde de tercih edilir.
Belirli bir su derinliğinde kapıya etki eden basıncı ve toplam kuvveti su basıncı hesaplayıcımızla bulabilirsiniz.