Stopend borusu, diyafram duvar inşaatında betonarme panellerin uçlarına yerleştirilen ve iki komşu panel arasındaki derzi (birleşim yerini) şekillendiren çelik kalıp elemanıdır. Uluslararası literatürde “stop-end” veya “joint former” olarak bilinir. Panelin betonu döküldükten ve beton yeterli kıvama geldikten sonra yerinden çekilerek çıkarılır; geride, bir sonraki panelin betonunun oturacağı düzgün bir birleşim yüzeyi bırakır.
Ne İşe Yarar?
Diyafram duvar tek seferde değil, paneller halinde inşa edilir ve her panelin betonu ayrı dökülür. Panellerin birbirine iyi kenetlenmesi ve birleşim yerlerinden su sızmaması, duvarın performansı için kritik öneme sahiptir. Stopend borusu panel ucunda yarım daire biçimli veya özel profilli bir yüzey oluşturarak komşu panellerin birbirine geçmesini sağlar. Böylece birleşim yerinde suyun izlemesi gereken yol uzar ve sızdırmazlık artar.
Çeşitleri
- Yuvarlak stopend boruları: Panel ucunda yarım daire biçimli bir oyuk oluşturan, kalın cidarlı çelik borulardır. Derin duvarlar için birbirine eklenebilen bölümler halinde üretilir.
- Düz duvar (yassı) stopendler: Panel ucunda düz veya özel profilli bir yüzey oluşturan kalıp elemanlarıdır. Bazı tiplerde birleşime su tutucu bant yerleştirilmesine imkân veren yuvalar bulunur.
- Ekli stopendler: Kazı derinliğine göre birden fazla parçanın pimli veya kilitli bağlantılarla birleştirilmesiyle oluşturulur.
Yapısı
Stopend boruları kalın cidarlı çelik borulardan veya kaynaklı levhalardan üretilir. Bölümlerin uçlarında birbirine geçen bağlantı elemanları ve çekme sırasında kullanılan bağlantı kulakları bulunur. Yüzeylerin düzgün olması, betonun stopend yüzeyine yapışmasını azaltarak çekme işlemini kolaylaştırır.
Çekme İşlemi
Beton döküldükten sonra stopend, beton tamamen sertleşmeden ancak kendi biçimini koruyabilecek kıvama geldiğinde çekilir. Çok erken çekilirse derz yüzeyi bozulabilir; çok geç çekilirse beton ile stopend arasındaki sürtünme artarak çekme zorlaşır. Bu işlem için genellikle hidrolik stopend ekstraktörleri kullanılır.
Kullanım Alanları
- Diyafram duvar panel derzleri
- Barret kazıklar ve sızdırmazlık perdeleri
- Derin kazı iksa sistemleri