Menhol kapağı, gemilerde tanklara ve kapalı bölmelere giriş için bırakılan açıklıkları (menhol) kapatan, saplama ve somunlarla cıvatalanan contalı çelik kapaktır. İngilizce “manhole” kelimesinden gelen menhol, bir kişinin geçebileceği büyüklükteki giriş açıklığını ifade eder. Çift dip tanklarına, balast tanklarına, yakıt ve tatlı su tanklarına, boşluklara (void) ve koferdamlara bakım, denetim ve temizlik amacıyla girişi sağlar.
Yapısı
- Menhol çerçevesi (bilezik): Açıklığın çevresine kaynatılan ve saplamaların bağlandığı kalın halkadır. Açıklığın kenarını güçlendirerek kesilen levhanın dayanım kaybını telafi eder.
- Kapak: Çerçeveye oturan çelik levhadır; kaldırmak için tutamak veya mapa bulunur.
- Conta: Kapak ile çerçeve arasında sıvı ve gaz sızdırmazlığı sağlar. Malzemesi, tanktaki sıvıyla uyumlu seçilir.
- Saplamalar ve somunlar: Kapağı çerçeveye eşit basınçla bastıracak şekilde çevre boyunca dizilir.
Çeşitleri
- Oval menhol kapakları: Gemilerde en yaygın tiptir. Oval biçim, kapağın açıklıktan içeri geçirilebilmesine ve açıklık çevresindeki gerilmelerin daha düzgün dağılmasına imkân verir. 600 x 400 mm gibi ölçüler yaygındır.
- Dikdörtgen menhol kapakları: Köşeleri yuvarlatılmış dikdörtgen biçimlidir; özel alanlarda ve ekipman geçişlerinde kullanılır.
- Yuvarlak menhol kapakları: Silindirik tanklarda ve basınçlı kaplarda tercih edilir.
- Gömme menhol kapakları: Üzerinde yürünen güverte ve platformlarda, yüzeyle aynı hizada olacak şekilde yapılır.
Cıvatalı menhol kapaklarının ölçü ve yapısına ilişkin ISO 5894 gibi uluslararası standartlar bulunmaktadır.
Malzeme
Menhol kapakları çoğunlukla bulundukları yapıyla aynı malzemeden, karbon çeliğinden üretilir. Paslanmaz çelik tanklarda ve kimyasal hizmetlerde paslanmaz çelik kapaklar kullanılır. Saplama ve somunların korozyona dayanıklı olması, kapağın yıllar sonra da sorunsuz sökülebilmesi için önemlidir.
Güvenlik ve Bakım
Tanklara giriş, kapalı alan giriş prosedürlerine uygun olarak, tank havalandırıldıktan ve atmosfer ölçümleri yapıldıktan sonra gerçekleştirilir. Kapak kapatılırken contanın sağlam ve doğru yerleştirilmiş olması, somunların karşılıklı ve kademeli olarak sıkılması sızdırmazlık için gereklidir. Hasarlı veya sertleşmiş contalar yenisiyle değiştirilmelidir.
Tanktaki sıvının menhol kapağına uyguladığı basıncı ve toplam kuvveti su basıncı hesaplayıcımızla bulabilirsiniz.