Kargo tankı iniş kaportası, tanker gemilerinde güverteden kargo tanklarının içine giriş sağlayan, güverteye kaynatılmış bir ağız (coaming) ve bu ağzı kapatan menteşeli bir kapaktan oluşan tank giriş kapağıdır. Sektörde kargo tank hatch’i, tank giriş kaportası veya tank iniş hatch’i olarak da adlandırılır. Tank temizliği, denetim, bakım ve onarım için personelin tanka inmesini sağlar; kapalı konumda ise tankı dış ortamdan ayırarak gaz ve sıvı sızdırmazlığı sağlar.
Yapısı
- Ağız (coaming): Güverteye kaynatılan silindirik veya dikdörtgen kesitli gövdedir. Ağız yüksekliği, güverteye gelen suyun tanka girmesini önleyecek ve kapağın kullanımını kolaylaştıracak şekilde belirlenir.
- Kapak: Ağzı örten, menteşeyle bağlı çelik ya da paslanmaz çelik kapaktır.
- Conta: Kapak ile ağız arasındaki sızdırmazlığı sağlar. Conta malzemesi, taşınacak yüklerle kimyasal olarak uyumlu olmalıdır.
- Sıkıştırma düzeni: Yuvarlak kaportalarda sıklıkla kapak üzerinden geçen bir köprü (boyunduruk) ve ortadaki volanlı vida kullanılır; volan çevrildiğinde kapak contaya bastırılır. Diğer tasarımlarda kelebek somunlu döner cıvatalar veya merkezi kumandalı mekanizmalar bulunur.
- Kaldırma yardımı: Büyük ve ağır kapaklarda yaylı veya karşı ağırlıklı kaldırma düzenleri açmayı kolaylaştırır.
Ölçüler ve Çeşitler
Yuvarlak kargo tankı kaportaları genellikle 600 mm ile 1200 mm arasındaki çaplarda yapılır; kare ve dikdörtgen tipler de yaygındır. Ölçü seçimi; tank içindeki iniş merdiveninin konumuna, personelin ekipmanla birlikte geçebilmesine ve acil durumda tahliye kolaylığına göre yapılır.
Malzeme
Kimyasal tankerlerde kargo tankları ve tank donanımı çoğunlukla paslanmaz çeliktir; bu nedenle iniş kaportaları da paslanmaz çelikten üretilir. Sektörde paslanmaz çelik için “krom” ifadesi de kullanıldığından bu ürünler “krom hatch” olarak da anılır. Ürün ve petrol tankerlerinde ise boyalı karbon çeliği (siyah) kaportalar kullanılabilir.
Güvenlik
Kargo tankları yanıcı ve zehirli gazlar barındırabilir. Kaportalar ancak tank uygun şekilde havalandırılıp gaz ölçümleri yapıldıktan ve kapalı alana giriş izinleri alındıktan sonra açılır. Kaportanın açık konumda emniyetle sabitlenebilmesi ve kapağın kendiliğinden kapanmaması, tank içinde çalışan personelin güvenliği açısından önemlidir.