Havalandırma manikası, gemilerde makine dairesi, yaşam mahalli, pompa dairesi ve diğer kapalı bölmelere hava giriş ve çıkışını sağlayan havalandırma kanallarının güverte üzerindeki ağız kısmıdır. Doğal havalandırmada kullanıldığı gibi, fanlarla çalışan cebri (mekanik) havalandırma sistemlerinin giriş ve çıkış noktası olarak da görev yapar. Başlık içindeki contalı kapağın bir volan veya el çarkıyla açılıp kapatılabildiği tiplere sektörde “hendilli manika” veya “simit açma kapamalı manika” da denir.
Yapısı
- Gövde (kanal borusu): Güverteye kaynatılan ya da flanşla bağlanan dikey borudur. Çapı ve boyu, ihtiyaç duyulan hava miktarına ve kurallarda istenen yüksekliğe göre belirlenir.
- Başlık (kep): Kaynaklı düz veya bombeli kep şeklinde yapılır; yağmur ve deniz suyunun kanala doğrudan girmesini önler.
- Contalı iç kapak: Başlığın içinde kanal ağzını kapatan bir diskten oluşur. Kapak, başlığın üstündeki volan (simit) veya kolla çevrilen bir mil ile aşağı indirilir ve kanal sızdırmaz şekilde kapatılır.
- Hava ayarı: Kapak kısmen açık tutularak geçen hava miktarı ayarlanabilir.
Ne Zaman Kapatılır?
Havalandırma ağızları kötü hava koşullarında suyun içeri girmesini önlemek, yangın durumunda ise bölmeye oksijen girişini kesmek ve yangın söndürme sisteminin etkinliğini korumak için kapatılır. Örneğin makine dairesinde sabit yangın söndürme sistemi devreye alınmadan önce havalandırma açıklıklarının kapatılması gerekir. Bu nedenle kapama düzeninin dışarıdan, hızlı ve kolay kullanılabilmesi önemlidir.
Kurallar
Havalandırma ağızlarının güverteden yüksekliği ve kapama düzenleri, Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi (Load Line) ve klas kuruluşlarının kurallarıyla belirlenir. Yangın durumunda havalandırma açıklıklarının kapatılabilmesi ise SOLAS’ın yangından korunmaya ilişkin kurallarının konusudur.
Malzeme ve Yüzey İşlemleri
Havalandırma manikaları karbon çeliğinden üretilip standart olarak astar boyalı teslim edilir; isteğe göre son kat boya veya sıcak daldırma galvaniz uygulanır. Boru tabanı, montaj şekline göre flanşlı veya kaynaklı olarak hazırlanır. Volan ve mil gibi hareketli parçalarda paslanmaz çelik kullanılması, uzun süre sorunsuz çalışma sağlar.
Bakım
Kapağın contası, mili ve volanı düzenli olarak kontrol edilmeli ve yağlanmalıdır. Uzun süre hareket ettirilmeyen kapaklar paslanarak sıkışabilir; bu da acil bir durumda kapatmayı geciktirir. Bu nedenle kapama düzeninin belirli aralıklarla açılıp kapatılarak denenmesi önerilir.