Fore kazık kovası, fore kazık delgilerinde zemini kazıyıp içine alarak delikten çıkaran, silindirik gövdeli ve tabanı açılıp kapanabilen delgi aracıdır. Uluslararası literatürde “drilling bucket” olarak bilinir; sektörde “baget” olarak da anılır. Özellikle gevşek, suya doygun ve kumlu zeminlerde, burgunun taşıyamayacağı malzemenin kazılmasında kullanılır.
Çalışma Prensibi
Kova, delgi makinesinin kelly barına bağlanarak döndürülür. Tabanındaki kesici dişler ve açıklıklar zemini keserken kesilen malzeme kovanın içine dolar. Kova dolduğunda delikten çıkarılır, tabanı açılarak içindeki malzeme boşaltılır ve kova yeniden deliğe indirilir. Kovanın kapalı gövdesi, gevşek ve ıslak malzemenin delikten çıkarılırken dökülmesini önler.
Çeşitleri
- Tek tabanlı kova: Tabanında tek bir kesme ağzı bulunur; kohezyonlu zeminlerde kullanılır.
- Çift tabanlı kova: İki katlı taban yapısı sayesinde suya doygun ve gevşek zeminlerde malzemenin kovadan geri akmasını önler.
- Kaya kovası: Tabanına mermi tipi kesici dişler takılan, sert zeminler için tasarlanmış kovadır.
- Temizleme kovası: Delik tabanında kalan gevşek malzemenin temizlenmesi için düz tabanlı olarak tasarlanır; beton dökümünden önce kazık tabanının temizlenmesinde kullanılır.
Yapısı
Fore kazık kovası; silindirik gövde, menteşeli ve kilitli taban, kesici dişler veya bıçaklar, malzemenin girdiği açıklıklar ve kelly bağlantı kutusundan oluşur. Gövde kalın çelik levhaların bükülüp kaynaklanmasıyla üretilir. Kesici dişler değiştirilebilir yuvalara takılır. Kova çapı, imal edilecek kazığın çapına uygun olarak belirlenir.
İmalat ve Malzeme
Kovalar darbeye ve aşınmaya dayanıklı yüksek mukavemetli çeliklerden imal edilir. Taban kesme kenarları ve gövdenin alt kısmı sert dolgu kaynağıyla aşınmaya karşı güçlendirilebilir. Menteşe ve kilit mekanizmalarının sağlam olması, kovanın sahada sorunsuz çalışması için önemlidir.
Kullanım Alanları
- Yeraltı suyu seviyesinin altındaki zeminlerde fore kazık imalatı
- Bentonit veya polimer süspansiyon altında yapılan delgiler
- Kazık tabanının temizlenmesi
- Köprü, viyadük ve derin temel projeleri