Dik merdiven, yatayla neredeyse dik açı yapan, iki yan taşıyıcı (yanak) ve bunları birleştiren basamak çubuklarından oluşan merdiven türüdür. Gemilerde ambarlara, tanklara, direklere, makine dairesi platformlarına ve kısıtlı alana sahip birçok bölmeye erişim için kullanılır. Kapladığı alan çok küçük olduğundan, eğimli bir merdivenin sığmadığı yerlerde tercih edilir.
Yapısı
- Yanaklar: Merdivenin iki yanında uzanan, genellikle lama veya profil çelikten yapılmış taşıyıcı elemanlardır.
- Basamaklar: Yuvarlak veya kare kesitli çubuklardan ya da kaymaz yüzeyli profillerden yapılır. Kare çubukların bir köşesi yukarı bakacak şekilde yerleştirilmesi, kaymaya karşı daha iyi tutuş sağlar.
- Bağlantı ayakları: Merdiveni perdeye, direğe veya tank yapısına belirli bir mesafede sabitleyen elemanlardır. Bu mesafe, ayağın basamağa tam basabilmesi için gereklidir.
- Tutunma uzantıları: Merdivenin üst ucunda, çıkış platformuna geçişi kolaylaştıran uzatılmış yanaklar veya tutamaklardır.
Güvenlik Kafesi
Belirli bir yüksekliği aşan dik merdivenlerde, kullanıcının geriye doğru düşmesini önlemek için merdivenin çevresine çember biçimli kuşaklar ve bunları birleştiren dikey çubuklardan oluşan bir güvenlik kafesi takılır. Kafesli dik merdivenler özellikle direklerde, yüksek tank ve silolarda, baca ve platform çıkışlarında kullanılır. Uzun dik merdivenlerde belirli aralıklarla dinlenme platformları da yerleştirilir.
Gemilerdeki Kullanımı
Gemilerde ambar ve tank içlerine güvenli erişim, denetim ve bakım çalışmaları açısından büyük önem taşır. Uluslararası kurallar, kargo ambarları ve balast tankları gibi alanlara güvenli erişim araçlarının sağlanmasını ister; dik merdivenler bu erişim düzenlerinin temel parçalarından biridir. Merdivenin boyutları, basamak aralıkları ve perdeye olan mesafesi bu kurallar ile klas kuruluşlarının gereklilikleri dikkate alınarak belirlenir.
Malzeme ve Yüzey İşlemleri
- Karbon çeliği: Astar ve son kat boya ile ya da sıcak daldırma galvaniz ile korunur; en yaygın uygulamadır.
- Paslanmaz çelik: Kimyasal tankerlerin kargo tankları, gıda ve kimya tesisleri gibi korozyon riskinin yüksek olduğu ya da temizliğin önemli olduğu alanlarda kullanılır.
- Alüminyum: Ağırlığın kritik olduğu tekne ve yapılarda tercih edilir.
Kullanım Alanları
- Ambar ve tank erişimleri, menhol altları
- Direk, radar ve fener direği tırmanma merdivenleri
- Makine dairesi ve pompa dairesi platform geçişleri
- Endüstriyel tesislerde silo, tank, çatı ve bakım platformu erişimleri