Deve boynu, gemilerde tankların ve bazı kapalı bölmelerin havalandırma borularının güverte üzerindeki ucuna takılan, ağzı aşağıya dönük kıvrımlı başlıktır. Kıvrık biçimi deve boynunu andırdığı için bu adla anılır; uluslararası literatürde “gooseneck” olarak bilinir. Borunun ağzını aşağıya doğru çevirerek yağmur ve deniz suyunun boruya doğrudan girmesini önler, bu sırada tankın nefes almasına izin verir.
Ne İşe Yarar?
Bir tank doldurulurken içindeki havanın dışarı çıkması, boşaltılırken ise tanka hava girmesi gerekir. Aksi halde tankta aşırı basınç veya vakum oluşarak yapı zarar görebilir. Hava firarı olarak da adlandırılan havalandırma boruları bu hava akışını sağlar. Deve boynu, bu boruların açık güvertedeki uçlarını korur ve suyun tanka girmesini zorlaştırır.
Çeşitleri
- Boru deve boynu: Boru dirseklerinden oluşturulan, yuvarlak kesitli klasik tiptir. Ağzı 45 derece kesilmiş borularla veya iki dirsek dönüşlü boyunla farklı biçimlerde yapılabilir.
- Köşeli deve boynu: Sacdan kare veya dikdörtgen kesitli kanal şeklinde imal edilir; büyük kesitlerde ve özel yerleşimlerde tercih edilir.
- Kapaklı deve boynu: Ağız kısmında, kelebek somunla sıkıştırılan menteşeli bir kapak bulunur; gerektiğinde boru kapatılabilir.
- Otomatik kapanmalı başlıklar: Ağız kısmında, su geldiğinde şamandıra veya bilye ile kendiliğinden kapanan bir düzenek bulunur.
Kurallar
Açık güvertedeki hava borularının yüksekliği ve kapama düzenleri, Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi (Load Line) ve klas kuruluşlarının kurallarıyla düzenlenir. Bu kurallar, belirli konumlardaki hava borularında suyun girişini engelleyen otomatik kapama düzenlerini zorunlu tutar. Bu nedenle başlık tipinin ve kapama düzeninin seçimi, borunun bulunduğu konuma ve bağlı olduğu tankın türüne göre yapılır.
Malzeme ve Yüzey İşlemleri
Deve boyunları genellikle karbon çeliği borudan veya sacdan üretilir ve astar boyalı olarak teslim edilir; isteğe göre son kat boya ya da sıcak daldırma galvaniz uygulanır. Paslanmaz çelik deve boyunları korozyona karşı daha uzun ömürlüdür. Borunun çapı ve boyu, bağlı olduğu tankın doldurma kapasitesine ve kurallarda istenen yüksekliğe göre belirlenir.
Bakım
Ağızdaki kapağın, menteşenin ve sıkıştırma elemanlarının paslanmaması ve kolayca çalışması önemlidir. Otomatik kapanma düzeneklerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, tanka su girmesinin önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.